گاز فریون یا گاز مبرد چیست و انواع آن کدام است؟

از تجهیزات مهم که روی بالا رفتن کیفیت زندگی انسان و رشد برخی صنایع بسیار تاثیرگذار بوده است، ساخت سیستم های سرمایشی همچون یخچال های خانگی و صنعتی، سرد خانه ها و سیستم های تهویه مطبوع همچون چیلر است.

در تمامی تجهیزات نام برده شده مهم ترین عامل جهت انجام فرآیند کاهش دما و حتی انجماد، استفاده از گاز های مبرد یا فریون می باشد و با توجه به پیشرفت های بسیاری که در ساخت تجهیزات سرمایشی انجام شده است، هنوز هم به عنوان یک عضو ثابت در این سیستم ها مورد استفاده هستند، به همین دلیل در ادامه با دریافت مشاوره از کارشناسان هایپر صنعت فامکو ارائه دهنده انواع گاز فریون یا مبرد، اقدام به معرفی این محصول پر کاربرد نموده ایم:

گاز مبرد که به عنوان یک ترکیب شیمیایی دارای نقطه جوش پایینی است به همین دلیل در حالت مایع، گرما را از محیط دریافت نموده و بخار می شود، سپس در کمپرسور تحت فشار قرار گرفته و به حالت مایع باز می گردد، تکرار این چرخه سبب کاهش دما شده و در نهایت تولید سرما می کند، با توجه به کثرت استفاده از سیستم های سرمایشی که دارای این ترکیب شیمیایی هستند، فریون ها قالبا دارای ویژگی هایی می باشند که کمترین خطر جانی را برای انسان داشته باشد از جمله این ویژگی ها می توان به غیرسمی بودن و غیر قابل اشتعال بودن اشاره نمود شایان ذکر است گاز های فریون قادر به ترکیب با روغن نبوده و بخار آن ها موجب خوردگی در فلزات نمی شود، همچنین این ترکیبات فاقد خاصیت رسانایی برق نیز هستند. البته ذکر این نکته ضروریست که تمامی گاز های مبرد دارای ویژگی های نام برده شده نمی باشند، زیرا خاصیت سمی بودن گاز های مبرد با توجه به عواملی همچون غلظت و یا ترکیب شدن با عناصر مختلف تغییر کرده و در 6 سطح تقسیم بندی می شود، به همین دلیل حتما خرید گاز مبرد می بایست با راهنمایی مشاورین این حوضه صورت پذیرد.

انواع گاز مبرد

گازهای مبرد دارای انواع مختلفی می باشند دلیل این امر، آسیب این گازها به لایه ازن زمین می باشد، برای کاهش این آسیب ها تغییرات بسیاری در ترکیبات گازهای مبرد انجام شده تا به ترکیبات سالم از این گازها دست یافته شود، همین امر موجب شده است در طول زمان بارها ترکیبات شیمیایی آنها تغییر کرده و در انواع مختلفی ارائه شود، در همین راستا به معرفی انواع گاز های فریون می پردازیم:

اولین نسل گاز مبرد به نام کلروفلوئورکربن که به اختصار با نام تجاری CFC نیز شناخته می شوند، تاثیرات زیست محیطی شدیدی را بر روی لایه ازن داشته و موجب تخریب آن می شدند به همین دلیل طبق توافق های انجام شده در سطح جهانی همچون پروتکل مونترال استفاده از آن ممنوع اعلام شد. پس از کنار گذاشته شدن CFC ها گزینه جایگزین معرفی شده هیدرو کلروفلوئور کربن یا به اختصار HCFC نام داشت که سبب کاهش 90 درصدی مضرات گاز های CFC شد ولی با توجه به باقی ماندن کلر در ترکیبات HCFC مانند CFC ها این ترکیب نیز همچنان سبب تخریب لایه ازن می گشت به همین دلیل در نهایت گاز های هیدرو فلوئورکربن یا HFC به عنوان گاز مبرد فاقد کلر به جهان معرفی شد، که از ترکیبات شیمیایی آن می توان به کربن، فلوئور و هیدروژن اشاره نمود، این ترکیب نیز دارای معایبی همچون افزایش دمای زمین است، که امید می رود با پیشرفت های علمی این مورد نیز برطرف گردد.

امروزه در کشور های پیش رفته از گاز های HFC در سیستم های سرمایشی استفاده می شود اما با توجه به استفاده از تجهیزات قدیمی که در آن ها گروه های CFC و HCFC به کار برده شده است، استفاده از این دو گروه کاملا منسوخ نشده است. هر یک از انواع مبرد ها از گاز های مختلفی که هر کدام با پیشوند R مشخص شده اند، تشکیل می شوند، این گاز ها در کپسول هایی با رنگ های ثابت همچون گاز R717 که همیشه در کپسول نقرای ارائه می شود، قابل تشخیص می باشند. اما پر کاربرد ترین این گاز ها کدامند؟

برای پاسخ به این سوال در زیر به معرفی برخی از پرکاربرد ترین گاز های مبرد، می پردازیم:

گازمبرد R22: گاز R22  به عنوان معروف ترین گاز فریون شناخته می شود و استفاده از آن به دلیل آسیب رساندن به لایه ازن ممنوع شده است اما همچنان در کپسول های سبز رنگ 13.5 کیلو گرمی ارائه می شود، دلیل این امر نیز کاربرد گاز مبرد R22 در تجهیزات سرمایشی قدیمی که مختص مصارف خانگی بوده اند، است، توصیه می شود، از گاز های جایگزین همچون R407c  و R410a استفاده شود.

گازمبرد R717: این گاز بسیار سمی، اشتعال پذیر و دارای واکنش های شیمیایی با فلزات مس و برنج است اما به دلیل عملکرد عالی در سیستم های تبریدی همچون مراکز تولید یخ، تحت نظارت متخصصین این حوضه در مجتمع های صنعتی مورد استفاده می باشد و اصلی ترین ترکیب شیمیایی آن نیز آمونیاک است.

گازمبرد R410a: گازمبرد  R410aدارای راندمان کاری بسیار بهتری نسبت به R22 بوده و به همین دلیل در اکثر سیستم های سرمایشی جدید استفاده می شود، از جمله ویژگی های این گاز می توان به آسیب کمتر به لایه ازن اشاره نمود.